De Fryske Van Asperens wiene fanâlds minsken fan kwizekwânsje. Sy wiene siktaris, ûntfanger, skoalmaster, notaris en oare wichtige amtners. Wierskynlik skaaie alle Fryske Van Asperens ôf fan Jan Theunis Jaspers, dy't yn 1598 yn Sint Japik neamd wurdt. It leit yn de reden dat hy út it laach wie fan minsken út Hollân dy't yn de foargeande ieu It Bilt ynpoldere en bewenber makke hiene.
De Friese Van Asperens waren van oudsher invloedrijke mensen. Zij waren secretaris, ontvanger, schoolmeester, notaris en andere belangrijke ambtenaren. Waarschijnlijk stammen alle Friese Van Asperens af van Jan Theunis Jaspers, die in 1598 in Sint Jacobiparochie wordt genoemd. Het ligt voor de hand dat hij uit het geslacht kwam van mensen uit Holland, die in de voorgaande eeuw Het Bildt hadden ingepolderd en bewoonbaar gemaakt.
Op it tsjerkhôf fan Sint Japik binne grêfstiennen fûn mei de teksten:
Op het kerkhof van Sint Jacobiparochie zijn grafstenen gevonden met de teksten:
Ao 1631 de 8 aprilis sterf de eerbare Jannickie Willemsd. de huisvrouw van Jan Jaspers out 34 jaer
Anno 1641 de 1 augustij is in de Heere gerust de eersame Jan Jaspers out in t 47e jaer
As dit yndie de stiennen wiene fan Jan Theunis Jaspers en syn frou, dan ha harren soannen Theunis en Tietze, om hokker reden ek, harsels de namme Asperen jûn. Harren bern ha der letter ek noch "Van" foar set.
Dat betsjut lichtwol ek dat de Fryske Van Asperens net besibbe binne oan it ferneamde âlde Gelderske geslacht Van Asperen. Mar it is fansels ek mooglik dat "Jaspers" in ferbastering wie van "Van Asperen", dy't letter wer ferbettere is.
Als dit inderdaad de stenen waren van Jan Theunis Jaspers en zijn vrouw, dan hebben hun zonen Theunis en Tietze, om welke reden ook, zichzelf de naam Asperen gegeven. Hun kinderen hebben er later ook nog "Van" voor geplaatst.
Dat betekent wellicht ook dat de Friese Van Asperens niet verwant zijn aan het voorname oude Gelderse geslacht Van Asperen. Maar het is natuurlijk ook mogelijk dat "Jaspers"een verbastering was van "Van Asperen", die later weer is hersteld.
Ut ferskate boarnen ha ik in famyljelist fan de Van Asperens yn Fryslân en oanswettende provinsjes gearstald. Fierder ha ik, mei grutte tank, oanfoljende ynformaasje opnommen fan ûnder oaren de hearen Jan Sieroversche en Nico van der Woude. Folsleine wissichheit oer guon famyljebannen koe noch net oeral yn akten fûn wurde; yn sokke gefallen ha ik, as dat koe op grûn fan de foarnammen, dat ferbân foarriedich oannommen. Der binne lykwols in mennich nammen oerbleaun, dy't noch net yn de list opnommen wurde koene. Ik ferwachtsje dat ik dêr yn de kommende jierren mear klearrichheit oer fine, en jaan sil.
Uit verscheidene bronnen heb ik een familielijst van de Van Asperens in Friesland en aangrenzende provincies samengesteld. Verder heb ik, met grote dank, aanvullende informatie opgenomen van onder anderen de heren Jan Sieroversche en Nico van der Woude. Volkomen zekerheid over sommige verwantschappen kon nog niet overal in akten worden gevonden; in zulke gevallen heb ik, als dat kon op basis fan de voornamen, dat verband voorlopig aangenomen. Er zijn evenwel een aantal namen overgebleven die nog niet in de lijst konden worden opgenomen. Ik verwacht dat ik daarover in de komende jaren meer duidelijkheid zal vinden, en geven.
Fan de measte Fryske Van Asperens, sa'n 60%, is de relaasje dúdlik. Dat binne de neikomlingen fan twa pakesizzers fan Jan Theunis Jaspers, neven fan elkoar, dy't mei twa susters trouden. Dat wiene:
Petrus Theunis van Asperen, dy't op 24 maart 1661 yn Grou troude mei Hitje Watzes Gravius. Fan harren skaaie de measte Van Asperens út Grou, Baarderadiel, Wymbritseradiel en oare gemeenten ôf;
Jan Tzietzes (van) Asperen, dy't op 10 maart 1667 yn Grou troude mei Bauck Watzes Gravius. Fan harren skaaie benammen de Van Asperens út Barradiel, Frjentsjer en Harns ôf.
De froulju wiene pakesisters fan Cent Gravius, dy't omhinne 1600 yn Grou opwoeks. Cent Gravius kin dêrom ek sjoen wurde as in stamfaar fan dizze Van Asperens. De namme Gravius is nei alle gedachten in Latynske foarm fan Grou. De namme waard al omhinne 1500 neamd, Idzardus Gravius wie doe pastoar yn Grou.
Van de meeste Friese Van Asperens, zo'n 60%, is de relatie duidelijk. Dat zijn de nakomelingen van twee kleinzonen van Jan Theunis Jaspers, neven van elkaar, die trouwden met twee zusters. Dat waren:
Petrus Theunis van Asperen, die op 24 maart 1661 in Grou trouwde met Hitje Watzes Gravius. Van hen stammen de meeste Van Asperens uit Grou, Baarderadeel, Wymbritseradeel en andere gemeenten af;
Jan Tzietzes (van) Asperen, die op 10 maart 1667 in Grou trouwde met Bauck Watzes Gravius. Van hen stammen voornamelijk de Van Asperens uit Barradeel, Franeker en Harlingen af.
De vrouwen waren kleindochters van Cent Gravius, die rond 1600 in Grou opgroeide. Cent Gravius kan daarom ook worden beschouwd als een stamvader van deze Van Asperens. De naam Gravius is bijna zeker een Latijnse vorm van Grou. De naam werd al genoemd rond 1500, Idzardus Gravius was toen pastoor in Grou.
Omtrint 40% van de Van Asperen binne neikomlingen fan Rienk Jans en Jannigje Clases, dy't yn 1711 yn St.Jacobiparochie trouden. Rienk Jans en syn foarfaars kamen út Ljouwert, earder út Beetstersweach en lykje gjin famyljebannen mei Van Asperens hân te hawwen. Jannigje wenne yn St.Japik. Harren bern en bernsbern neamden har "Van Asperen." Se soene dy namme oernommen kind ha fan Jannigje, as sy in Van Asperen wie; in oare ferklearring kin ik net fine. Dan bliuwt noch iepen oft Jannigje in neikomling fan Jan Theunis Jaspers wie. Dêrfan ha ik noch neat fûn.
Rond 40% van de Van Asperen zijn nakomelingen van Rienk Jans en Jannigje Clases, die in 1711 in St.Jacobiparochie trouwden. Rienk Jans en zijn voorvaderen kwamen uit Leeuwarden, eerder uit Beetsterzwaag en lijken geen familiebanden met Van Asperens te hebben gehad. Jannigje woonde in St.Jacobiparochie. Hun kinderen en kleinkinderen noemden zich "Van Asperen". Zij zouden die naam overgenomen kunnen hebben van Jannigje, als zij een Van Asperen was; een andere verklaring kan ik niet vinden. Dan blijft nog open of Jannigje een nakomeling van Jan Theunis Jaspers was. Daarvan heb ik nog niets gevonden.
Myn list omfiemet hûnderten nammen en is yn it beheinde bestek fan in webside suver net begryplik wer te jaan. Ik ha der dêrom foar keazen om hjir, as priuwke, allinne it ferrin fan de line fan Rienk Jans en Jannigje Clases ôf oer myn beppe oant mysels ta, sjen te litten.
Wa't de hiele list besjen wol, moat dat even op myn emyl sette, dan krijt sy/hy de list sa gau mooglik tastjoerd.
Mijn lijst omvat honderden namen en is in het beperkte bestek van een website vrijwel niet begrijpelijk weer te geven. Ik heb er daarom voor gekozen om hier, als proeve, alleen het verloop van de lijn vanaf Rienk Jans en Jannigje Clases via mijn grootmoeder tot aan mijzelf, te laten zien.
Wie de hele lijst wil bekijken, moet dat even op mijn emyl zetten, dan krijgt zij/hij de lijst zo spoedig mogelijk toegestuurd.
Een ieder die kennis heeft van de Van Asperens in het Bildt tussen 1600 en 1700 vraag ik beleefd om mij dat via mijn e-mail te laten weten.
Hette Jans Uilkema
Rienck Jans, *D) 6 febrewaris 1676 Wijnaldum
. gehuwd met: Jannigje Clases, 25 jannewaris 1711 St.Jacobiparochie
zoon Jan Riencks, *D) 20 augustus 1713 Leeuwarden
. gehuwd met: Hiltje Idses, 29 novimber 1733 St.Annaparochie
zoon Ids Jans, *D) 2 mei 1738 Oudwoude/Westergeest ·······† 30 januari 1804 Lw
. gehuwd met: Antje Zents de Vries, 1774 Rinsumageest
zoon Jan Ids van Asperen, * 1775 Leeuwarden ·······† 1842 Leeuwarden
. gehuwd met Antie Popkes, 1795 Leeuwarden
zoon Popke Jans van Asperen, * 1797 Leeuwarden ·······† 1868 Leeuwarden
. gehuwd met Johanna Jacoba Hendrika Houtwipper, 1822 Leeuwarderadeel
zoon Jan Popkes van Asperen, * ca 1831 ·······† 1898 Idaarderadeel
. gehuwd met Grietje Sytsma, 1853 Oostdongeradeel
dochter Johanna Jacoba Hendrika van Asperen, * 1866 Ee ·······† 1946 Warga
. gehuwd met Tjitze Rintjes Uilkema, 1891 Grou
zoon Jan Tjitzes Uilkema, * 1894 Grou ·······† 1956 Grou
. gehuwd met Teuntje Hettes van der Meer, 1919 Grou
zoon Hette Jans Uilkema, * 1929 Grou
Elk dy't wittenskip hat fan de Van Asperens yn it Bilt tusken 1600 en 1700 freegje ik minlik om my dat oer myn emyl witte te litten.
Hjir tekenet/
Hier tekent